Leestijd: 21 minuten

Grand Tour Israël

Altijd al willen wandelen over water? Het Meer van Galilea is dé plek om het te proberen. Sander Groen rijdt per huurauto een prachtroute door het Beloofde Land, van natuurwonder en bedevaartsoord tot metropool en werelderfgoed.

JERUZALEM
In de rij voor Jezus

Dranghekken in de kerk? In Jeruzalem is het de gewoonste zaak van de wereld – zie anders maar eens die drommen pelgrims en toeristen in goede banen te leiden. Jeruzalem is de heilige stad van drie wereldreligies; moslims bidden op de Tempelberg en joden bij de Klaagmuur, en voor christenen is het graf van Jezus in de Heilig-Grafkerk dé trekpleister. Onder een hemelse lichtbundel wacht men in dikke drommen op een glimp van het graf. Evangelische wilskracht is gewenst – de wachttijd bedraagt al snel drie uur. Maar rust Onze Lieve Heer hier eigenlijk wel? Nee, natuurlijk, want hij voer ten hemel.

De Heilig-Grafkerk is het eindpunt van de Via Dolorosa, de kruisweg waarlangs Christus zijn noodlot tegemoet strompelde. Hier werd Jezus van zijn kleren beroofd en aan het kruis genageld, om te sterven, in het graf te worden gelegd en weer op te staan. Sinds de 4e eeuw, toen de vondst van drie kruisen duidelijk maakte dat de kruisiging hier moest hebben plaatsgehad, wordt er om dit gewijde stuk grond gesoebat.

De huidige 12e-eeuwse kerk is een collectie van kapellen, elk beheerd door een andere christelijke stroming. Tussen de rooms-katholieken, Grieks-orthodoxen, Koptisch-orthodoxen, Armeniërs, Ethiopiërs en Syriërs botert het al eeuwen niet – om te voorkomen dat ze elkaar buitensluiten, is de sleutel van de Heilig-Grafkerk toevertrouwd aan een islamitische familie. Christenen kunnen hier beter door één deur met moslims dan met elkaar.

TIP: Zowel in het Oude als Nieuwe Testament zijn de verwijzingen naar de Olijfberg legio, maar je komt hier toch vooral voor het spectaculaire uitzicht op de heilige stad van drie wereldreligies. De mooiste foto’s maak je ’s morgens vroeg.

DODE ZEE
Drijven op ‘s werelds zoutste zee

“Géén bommetje!” Voor de 25-jarige Joerie was het een passend advies geweest. Met een Nederlandse jongerenorganisatie reist hij door het Beloofde Land, met tekst en uitleg bij elke tussenstop. Alleen bij de Dode Zee lette hij even niet op. Op het strand van Ein Gedi neemt hij een aanloop, om in volle vaart in ’s werelds zoutste zee te plonzen. Gevolg: Joerie schreeuwt het uit met brandende ogen, zere keel en stokkende adem. Alsof er een busje pepperspray in zijn gezicht is leeggespoten.

Drijven in de Dode Zee doe je behoedzaam. Zwemmen is er niet bij, want elke onverhoedse beweging bezorgt je medebadgasten een groot ongerief. Slippers of waterschoenen aan, want de zeebodem bestaat uit stekelige klompen zeezout. Wandel de zee in tot je knieën en ga rustig zitten in het water dat aanvoelt als warme olijfolie – voordat je bips de bodem raakt, wordt je lichaam vanzelf omhoog geduwd. En voilà: je dobbert op de Dode Zee. Plots maakt alle voorzichtige inspanning plaats voor ongeremde ontspanning.

Hartstikke heilzaam, dat dobberen op de Dode Zee, want eenderde (!) van het water bestaat uit zout en mineralen allerlei, die je huid zuiveren en korte metten maken met ongemakken als eczeem en psoriasis. Maar bovenal is deze natuurlijke topattractie een unieke ervaring – letterlijk, want nergens op aarde is de zee zouter dan de Dode Zee – die je een leven lang bij blijft.

TIP: Kiezen is het credo. Ein Bokek is een dorp van kuurhotels en fastfoodzaken dat van de betonpolitie subiet mag worden opgeblazen, en Ein Gedi is van alles té: toeristisch, groot, druk en duur. Kortom: kies voor het stille Kalia.

MASSADA
Herodes’ heroïsche fort

Rare jongens, die Romeinen. Bouwen ze met bloed, zweet en slaven een van ’s werelds hoogste forten, staat het toch gewoon op zeeniveau. Dat zit zo. Dit is de laagste plek op aarde: de Dode Zee ligt 416 meter onder N.A.P. Ruim vierhonderd meter daarboven balanceert het fort op een ruig rood rotsplateau in de woestijn – precies op nul meter dus en toch ontzettend ongeschikt voor mensen met hoogtevrees.

Geheel in de stijl van de Romeinsgezinde joodse ‘bouwkoning’ Herodes de Grote was de bouw van het fort een megalomane onderneming. De comfortabele Zwitserse kabelbaan waarmee toeristen nu in drie minuten naar boven worden gezwiept, was er nog niet en dus werden de tonnen bouwmaterialen voor caponnières, kantelen en kazematten door zwoegende slaven naar boven gesjouwd. De koning liet ook twee luxueuze paleizen optrekken, compleet met zwembaden en panoramaterrassen. Was de klus eindelijk geklaard, stierf Herodes een natuurlijke dood. Alles voor niks.

Tijdens de Grote Joodse Opstand tegen de Romeinen werd Massada een toevluchtsoord voor zeloten. Jarenlang waren die joodse rebellen hier veilig, totdat de Romeinen een reusachtige aarden wal aanlegden en het fort bestormden. De bijna duizend zeloten weigerden zich over te geven en pleegden massaal zelfmoord. In Israël geldt dat nu nog als een grootse joodse heldendaad. Het heroïsche verhaal werd talloze malen verfilmd – de dvd’s gaan ter plekke als warme broodjes over de toonbank.

TIP: Een verplicht nummer, dit op de Werelderfgoedlijst genoteerde fort. Overdag is de hitte hels, dus vertrek nog voordat de kabelbaan opengaat. Klauter via het ‘slangenpad’ naar boven en je wordt beloond met een onvergetelijke zonsopkomst boven Jordanië en de Dode Zee.

MEER VAN GALILEA
Wandelen over water

Schoenen uit, zwarte kousen ook, broekspijpen opgerold; de voorzorgsmaatregelen verraden dat hij er zelf weinig vertrouwen in heeft. Maar hoop doet leven en dus waagt de christelijke Amerikaanse pelgrim een poging. Vanaf een kiezelstrandje wandelt hij het water op, nee, ín – plons-plons-plons. Missie mislukt. Helaas, gewone stervelingen kunnen niet over water lopen, zelfs niet op het Meer van Galilea.

Jezus deed het pakweg twee millennia geleden wél en schreef er een bestseller over. Samen met de helft van zijn apostelen bracht Jezus een belangrijk deel van zijn leven door in Kafarnaüm, en aan en op het meer verichtte hij het ene na het andere wonder: hij wandelde over water, bracht een storm tot bedaren en vermenigvuldigde vijf broden en twee vissen tot een feestmaal voor vijfduizend man. En op een heuvel met mooi meerzicht brak hij met zijn beroemdste boodschap, de Bergrede, door bij het grote publiek.

Elke stap die Jezus ooit zette is nu een topattractie: de ruïnes van Kafarnaüm worden vermarkt als ‘The Town of Jesus‘ compleet met souvenirwinkel, op de plek van het feestmaal staat de Kerk van de Vermenigvuldiging van de Broden en Vissen, en op de panoramische heuvel van de Bergrede verrees de achthoekige katholieke Kerk der Zaligsprekingen. Leuk, zo’n rondje rond het Meer van Galilea in de voetstappen van Jezus. Alleen dat wandelen over water, tja, zet dát nou maar uit je hoofd.

TIP: Vanaf het terras van de Kerk der Zaligsprekingen is het uitzicht op het Meer van Galilea betoverend. Gelukkig staan er picknickbanken en is er een barretje met koude biertjes en koele wijntjes. Puike plek om te blijven plakken.

HAIFA
Op bezoek bij de Bahá’i

Honderd tuinmannen zijn dagelijks in de weer om de grassprietjes op gelijke lengte te houden, de fleurige bloemen bij te voederen, de grintpaden aan te harken en de buxusboompjes in bolletjes te snoeien. Bij ons is Haifa bekend vanwege de huisvlijtraketten die de Libanese Hezbollah er in 2006 heen stuurde, maar in Israël is de havenstad beroemd om de nieuwste notering op de Werelderfgoedlijst: de weelderige tempeltuin van de Bahá’i.

De Baha-wíe? Deze wereldreligie met zo’n zes miljoen aanhangers werd halverwege de 19e eeuw gesticht door ene Bahá’u’lláh, die claimde dat hij de messias was en dat alle profeten uit de geschiedenis, van Jezus tot Mohammed en van Krishna tot Boeddha, de liefde predikten. Bahá’u’lláh pleitte voor eenheid en gelijkheid van allen, maar in zijn thuisland Perzië werd dat niet op prijs gesteld. Via Bagdad, Constantinopel en Adrianopel werd hij verbannen naar Akko in Palestina, waar hij overleed in 1892.

Voor zijn dood besloot Bahá’u’lláh dat zijn in Perzië overleden voorganger, de Bab, herbegraven moest worden op de Karmelberg in Haifa. Daar houdt het Bahá’i-geloof nu hoofdkwartier. Iedere Bahá’i wordt geacht eens in zijn leven op pelgrimstocht naar Haifa te gaan en door de heilige tuin de 1400 treden naar de tempel te beklimmen. Toeristen doen die wandeling liever van boven naar beneden, bij een wonderschoon uitzicht op de keurig gemanicuurde tuin, de omringende stad en de azuurblauwe Middellandse Zee.

TIP: De hulpvaardige lokale bevolking wijst je graag de weg naar ’s lands allerlekkerste humus. Volgens velen is die kikkererwtenpuree het best in Akko, volgens sommigen in Jaffa en anderen zweren bij de humus van Haifa. Waar dan ook: het is een opperbeste turbolunch.

CAESAREA
Herodes’ heroïsche hoofdstad

Daar is ie weer: Herodes de Grote, de joodse Romein die, voordat hij zich terugtrok in het fort van Massada, een spoor van megalomane bouwwerken trok door Judea, zijn koninkrijk binnen het Romeinse Rijk. Onder Herodes’ heerschappij ging de Tempelberg op de schop en verrezen glansrijke paleizen in Herodion, Jeruzalem en Jericho. Maar nergens pakte Herodes zo groots uit als met Caesarea, halfweg Haifa en Tel Aviv.

Het door de Feniciërs gestichte gehucht aan de Middellandse Zee werd in tien jaar tijd uitgebouwd tot een Romeinse modelstad, compleet met een haven met ligplekken voor wel driehonderd galeien, een markt, theater, hippodroom, tempels en voor zichzelf een decadent zomerpaleis op een schiereiland in de Middellandse Zee. Vooral dankzij de vernuftige zoetwatervoorziening en enorme haven was de stad destijds een waar wereldwonder. Caesarea werd de tweede stad van Judea, de nieuwe hoofdstad en behalve van Herodes ook de residentie van de Romeinse bobo’s Antonius Felix en Pontius Pilatus.

Na de val van het Romeinse Rijk kwamen de Arabieren, kruisvaarders en Ottomanen langs, maar ten tijde van de Britten was Herodes’ Caesarea allang vergeten. Pas in de jaren 70 van de vorige eeuw werd de eerste opgraving gedaan en nu is het fijn dwalen tussen de herkenbare ruïnes van al die Romeinse bouwwerken. Een multimediaal museum verhaalt de heroïsche historie van Caesarea en onderwater zijn langs de restanten van de Romeinse haven bewegwijzerde duikroutes uitgestippeld.

TIP: Hou je badlaken en zwembroek onder handbereik, want langs de weg van Haifa naar Tel Aviv ligt een honderd kilometer lang goudgeel zandstrand. Voor tussenstop Caesarea volstaat een halve dag, dus tijd genoeg om en route te zwemmen en zonnen.

TEL AVIV
Hoofdstad van het hedonisme

Voor alles wat God gelast gaan ze naar Jeruzalem, voor alles wat God verboden heeft trekt men naar Tel Aviv. Wel zo overzichtelijk. Is in de religieuze hoofdstad Jeruzalem de spanning te snijden, in de hedonistische hoofdstad Tel Aviv is er van enige spanning geen sprake. Niks geen pijpenkrullen en pelgrimskerken, maar relaxte caféterrassen, gelikte cocktailbars en wilde nachtclubs. Hier draait het maar om één ding: lol trappen alsof je leven ervan afhangt.

Niet zo gek lang geleden wás dat ook nog zo – een avondje stappen kon in Tel Aviv zomaar je laatste zijn. Zelfmoordaanslagen waren schering en inslag – hier en daar post nog een bewapende bewaker bij een terras of restaurant, maar de laatste aanslag is alweer lang geleden en volgens veel inwoners blijft het voorlopig rustig. De mensen zijn open en vriendelijk, de sfeer is ontspannen en vrolijk – Tel Aviv is zo’n stad waar je je meteen thuis (en veilig) voelt.

Een dagje Tel Aviv ziet er zo uit: ontbijten op een terras in de oude wijk Neve Tzedek, shoppen bij de hippe boetieks in de Sheinken-straat, lunchen met verse vis en zeezicht en struinen over de vlooienmarkt in het pittoreske Arabische dorp Jaffa, zonnebakken op het kilometerslange stadsstrand, en dan dineren en stappen in de tot hippe uitgaansbuurt getransformeerde Oude Haven. Even geen heisa, maar lekker levensgenieten, dat gaat nergens beter dan in Tel Aviv. Life’s a beach.

TIP: Architectuurfans halen hun hart op: in Tel Aviv staat ’s werelds grootste collectie van Bauhaus-gebouwen – vierduizend liefst, samen genoteerd op Unesco’s Werelderfgoedlijst. Pik bij het Bauhaus-centrum (www.bauhaus-center.com) de audiogids op voor een anderhalf uur durende Bauhaus-wandeling. 

Autoroute door het Beloofde Land
Vertrekpunt: luchthaven Ben-Gurion
Haal hier je huurauto op. Alle bekende verhuurbedrijven zijn vertegenwoordigd, waaronder Avis, Budget en Hertz, plus Israëls grootste, Eldan. Reken voor een middenklasser met airco op ca. € 200 per week inclusief kilometers en verzekering. Voor het besturen van een auto in Israël volstaat een geldig Nederlands rijbewijs. Nagenoeg alle verhuurbedrijven verbieden om met de huurauto naar Palestijns grondgebied te rijden – wil je dat wél, huur dan een auto bij een Palestijns verhuurbedrijf in Oost-Jeruzalem, zoals Green Peace.
Rit 1: luchthaven-Jeruzalem
55 kilometer, 45 minuten
Fluitje van een cent: volg vanaf de luchthaven de borden en in nog geen uur ben je in Jeruzalem. De strategische Tel Aviv-Jeruzalem-corridor (snelweg 1) voert door dunbevolkt gebied waar de Israëlisch-Palestijnse grens grillig omheen kronkelt. De monumenten en roestende voertuigen langs de weg herinneren aan de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948. Halverwege liggen een paar puike tussenstops bij elkaar: het lokale Madurodam ‘Mini Israel’, een legermuseum met honderd tanks van de Pantserdivisie van het Israëlisch leger, het eind-19e-eeuwse Franse trappistenklooster Latrun, en de ruïne van het middeleeuwse kruisvaardersfort Le Toron des Chevaliers.
Rit 2: Jeruzalem-Dode Zee
45 kilometer, 50 minuten
Via snelweg 1 richting Jericho en een stukje autoweg 90 (volg de borden ‘Dead Sea’) ben je in nog geen uur vanuit Jeruzalem aan de Dode Zee. Kalia is de eerste bestemming, Ein Gedi ligt een halfuur zuidelijker en Ein Bokek nog twintig minuten verder. Deze route voert volledig over Palestijns grondgebied, maar de weg is een corridor, dus je blijft op Israëlische bodem. Wie een huurauto heeft die ook Palestijns grondgebied in mag, maakt een omweg naar beroemd Bethlehem, het dorp waar het kindeke Jezus is geboren – maar wees bedacht op gedoe bij checkpoints.
Rit 3: Dode Zee-Massada
60 kilometer, 45 minuten
Vertrek vanwege de verzengende woestijnhitte zo vroeg mogelijk naar Massada. Ontbijten kan in het restaurant bij het fort, de kabelbaan gaat open om acht uur en het ‘slangepad’ gaat een uur voor zonsopkomst open.
Rit 4: Massada-Meer van Galilea
215 kilometer, 2 uur 30 minuten
De relatief lange, maar mooie rit van de Dode Zee naar het Meer van Galilea volgt stroomopwaarts de Jordaan, waarin Jezus werd gedoopt door Johannes de Doper. Dit is tegelijk de natuurlijke grens tussen Israël en Syrië – beetje jammer dat het uitzicht op de bijbelse rivier wordt bedorven door een vervaarlijk grenshek met daarachter een gapend leeg niemandsland. Ein Gedi aan de Dode Zee is een leuke plek voor een (late) lunchstop, desgewenst dineer je op de oever van het Meer van Galilea in Tiberias. Ook deze rit voert bijna volledig over Palestijns grondgebied, maar ook nu is de weg zelf een Israëlische corridor.
Rit 5: Meer van Galilea-Haifa
75 kilometer, 1 uur 30 minuten
Langs het meer terug naar Tiberias en daarvandaan via autowegen 77 en 79 naar Haifa. Wie de tijd heeft, maakt een omweg naar Nazareth, het dorp waar Jezus opgroeide en nu Israëls grootste Arabische stad, met de hectiek, soeks en theetuinen van dien.
Rit 6: Haifa-Caesarea
40 kilometer, 30 minuten
Mooi ritje over snelweg 2 langs de Middellandse Zee. Wie de tijd heeft, maakt even buiten Haifa een ommetje naar kunstenaarsdorp Ein Hod, zeg maar het Saint-Paul-de-Vence van Israël, en, ongeveer 15 kilometer vóór Caesarea, naar het door Baron de Rothschild gestichte wijndorp Zikhron Yaaqov, waar verschillende wijngaarden kunnen worden bezocht.
Rit 7: Caesarea-Tel Aviv
60 kilometer, 45 minuten
Verder over snelweg 2 – van hier helemaal tot aan Tel Aviv is het één en al goudgeel zandstrand. Wie slim is, ruimt genoeg tijd in voor een verfrissende duik in de Middellandse Zee. Prima plek daarvoor is de populaire badplaats Netanya, halverwege Caesarea en Tel Aviv, met een bij zonneschijn druk, maar mooi en breed zandstrand.
Rit 8: Tel Aviv-luchthaven
Bestemming bereikt.
Handig om te weten
Afstanden en reisduur
Israël is half zo groot als Nederland, dus de afstanden zijn klein. Trek voor deze autoroute minstens één, maar liever twee weken uit; de Dode Zee, het Meer van Galilea en Haifa maar vooral Jeruzalem en Tel Aviv verdienen elk heus meer dan een dag van je tijd.
Wegen
De toestand van de wegen is uitstekend en de bewegwijzering is in Hebreeuws, Arabisch en Engels. Er wordt pittig doorgereden – het aantal verkeersongevallen ligt lager dan elders in het Midden-Oosten, maar beduidend hoger dan bij ons.
Prijspeil
Kop koffie: € 2
Biertje/wijntje: € 5
Broodje falafel: € 5
Big Mac: € 6
Driegangendiner: € 30
Entree club: € 20
Volle tank: € 50
De leukste logeeradressen
Jeruzalem
Een voordeur aan de Via Dolorosa, dat biedt kloosterpension Ecce Homo, gerund door de nonnetjes van de Notre Dame de Sion. De kamers zijn spartaans maar hebben elk een eigen badkamertje. Grote troef is het dakterras met uitzicht op de Oude Stad. Eigenlijk alleen voor pelgrims, maar wij vertellen het niet verder. 2pk € 45 incl. ontbijt, Via Dolorosa 41, tel. +972 (0)2 627 7292
Dode Zee
Biankini in Siesta is een stukje Marrakech aan de Dode Zee. Het restaurant met zeezicht is opgeleukt met kleurige kussens en lantaarns en serveert smakelijk Marokkaans, er is een bar en coffeeshop, accommodatie is in bedoeïenententen, blokhutten en houten huisjes, en het strand en de zoute zee zijn op struikelafstand. 2pk € 125, nabij Kalia, tel. +972 (0)2 9400 033
Massada
Wie via het slangenpad vóór zonsopkomst boven wil staan, boekt een bed in het Massada Guest House, een modern hostel aan de voet van het fort en met uitzicht op de Dode Zee. Met restaurant, zwembad en kamers met airco en badkamer. 2pk € 75, Massada, tel. +972 (0)8 9953 222
Meer van Galilea
Veel toeristen en pelgrims settelen in Tiberias, een zieltogend stadje met een handvol lelijke toeristensilo’s. Jezus zelf zou kiezen voor hetPilgerhaus Tabgha, een prachtig eind-19e-eeuws katholiek hospitium gerund door de Deutscher Verein vom Heiligen Lande. Pal aan het meer en vlakbij alle bijbelse attracties op de noordoever. 2pk € 100, tel. +972 (0)4 6700 100
Haifa
Puike stad, hoor, alleen ontbreekt het Haifa aan fijne, kleine hotelletjes. Maar daar is het nieuwe Gallery Hotel, een modern boetiekhotel mét spa in een gerenoveerd Bauhaus-monument in de oude centrumwijk Hadar. De standaardkamers zijn fris ingericht maar aan de kleine kant, dus boek voor tien euro extra een superior-kamer en vraag om uitzicht. 2pk va. € 110, Herzl Street 61, tel. +972 (0)4 861 6161
Tel Aviv
In 1930 zwaaiden de deuren open van Tel Aviv’s eerste bioscoop, in het mooiste suikerwitte Bauhaus-paleis van de stad. Geheel in stijl is dat getransformeerd tot het Cinema Hotel– in de lobby staat een vervaarlijke filmprojector, aan de muren hangen nostalgische filmposters en de popcorn staat klaar. Ook fijn: gratis wi-fi, gratis fietsen en een zonnig dakterras. Kamers variëren van piepklein tot ruim en het uitzicht van geen tot meeslepend, dus informeer voordat je boekt en vraag om een balkon of terras. 2pk va. € 120, Dizengoff Square, tel. +972 (0)3 520 7100
Israël Praktisch
Hoe kom je er?
El Al vliegt dagelijks, behalve op sabbat (zaterdag), rechtstreeks van Amsterdam naar Tel Aviv, retour € 489,24 all-in. Klimaatneutraal vliegenkost € 18,54.
Georganiseerde reizen
Vakantieprijsvechter Kras biedt een kant-en-klare fly-drive vanaf € 780 p.p. (o.b.v. 2 pers., 8 dagen/7 nachten incl. vluchten, verblijf en huurauto), met maar twee dagen autorijden en vier dagen in Jeruzalem. Beter en maar iets duurder is de fly-drive van Midden-Oosten-specialist Isropa vanaf € 804 p.p. (idem) met verblijf in kibboetshotels.
Beste reistijd
Israël is een klein land met grote klimaatverschillen. Tel Aviv is ’s zomers drukkend heet en vochtig terwijl Jeruzalem dan juist aangenaam is, ’s winters is Jeruzalem met 5 tot 10 graden koud terwijl Tel Aviv prettig nazomert bij een graad of 18. Lente en herfst zijn overal aangenaam, met volop zonneschijn en weinig regen. Beste reistijd: april/mei en september/oktober.
Veiligheid
Duizend bommen en granaten hebben Israël een onveilig imago bezorgd. Sinds het einde van de tweede intifada in 2005 is het echter relatief rustig. Een negatief reisadvies geldt alleen voor de Gazastrook en het grensgebied met Egypte, maar daar hebben toeristen sowieso weinig te zoeken. Voor de rest van Israël adviseert het Ministerie van Buitenlandse Zaken ‘voorzichtig en waakzaam te zijn’. Kijk voor het actuele reisadvies op www.minbuza.nl.
Reisdocumenten
Geen visum nodig, wel een paspoort dat bij terugkeer nog minstens zes maanden geldig is. Hoewel er geen wettelijke basis voor is, is er een gerede kans dat je met Iraanse stempels in je paspoort Israël niet binnenkomt, en elke Arabische stempel is goed voor een stevig verhoor. Andersom kom je met Israëlische stempels in je paspoort een dozijn Midden-Oosterse landen niet meer binnen, waaronder Algerije, Iran, Koeweit, Libanon, Saoedi-Arabië en Syrië. Ben je van plan een van die landen te bezoeken, vraag de douane dan bij aankomst en vertrek om de stempels niet in je paspoort maar op een apart inlegvel te zetten. Informatie: Ambassade van Israël in Den Haag, tel. 070 376 0548 (ma-vr 10-13u).
Geldzaken
Lokale munt is de Nieuwe Israëlische Sjekel (NIS of ILS of IS). € 1 = IS 4,80 / IS 1 = € 0,21 (nov. 2008). Ezelsbruggetje: delen door vijf. Pinautomaten in overvloed, creditcards worden breed geaccepteerd.
Leesvoer
De Engelstalige Lonely Planet Israel & The Palestinian Territories (5e ed. 2007, € 18,99) is de beste reisgids. In het Nederlands is er de Dominicus Israël en de Palestijnse Gebieden (€ 19,95) waarvan in februari 2009 een nieuwe, herziene editie verschijnt. Wie denkt in een week of twee vakantie het complexe joods-Palestijnse conflict te kunnen doorgronden, komt bedrogen uit, maar deze boeken helpen een handje: Israël achter de schermen (€ 16,50) van Salomon Bouman en Het zijn net mensen (€ 18) van Joris Luyendijk, beiden ex-NRC-correspondent, Onzalig Jeruzalem (€ 18,50) van arabist Marcel Kurpershoek, de bundel Patatje Vrede(€ 17,95) van columnist Simon Soesan, en de roman Het recht op terugkeer (€ 19,90) van Leon de Winter.
Informatie
Voor vertrek: Israëlisch Bureau voor Toerisme, tel. 020 612 8850. Ter plekke: VVV’s op de luchthaven Ben-Gurion, in Jeruzalem, aan de Dode Zee in Ein Bokek, aan het Meer van Galilea in Tiberias, in Haifa en in Tel Aviv. Alle toeristeninformatiekantoren zijn gesloten op sabbat.
Oorspronkelijk gepubliceerd in:

Gratis nieuwsbrief
Wil jij mijn reisreportages gratis in je mailbox? Ik stuur je graag eens per kwartaal mijn nieuwsbrief.

error: Het kopiëren van dit artikel is niet toegestaan, sorry!